De betekenis van empathie: inlevingsvermogen en praktische tips

‍Waarom empathie zo krachtig is

U herkent het vast wel; een van uw medewerkers, collega’s, vrienden of familieleden zit in een lastige situatie. Je wilt er voor die persoon zijn en probeert zijn of haar gevoelens te begrijpen. Dit inlevingsvermogen noemen we ook wel empathie. In de praktijk vraagt dit echter bewuste aandacht en oefening. Uit onderzoek van Intermediair blijkt dat veel medewerkers empathie op de werkvloer missen – een gemiste kans, want empathie vormt de basis voor verbinding, vertrouwen en een gezonde werkcontext waarin mensen zich gehoord en gewaardeerd voelen. Omdat empathie een belangrijk thema op de werkvloer is, besteden we hier graag extra aandacht aan. In deze blog legt Ellen, coach binnen Perspectief, u uit wat empathie precies is, hoe u uw empathisch vermogen vergroot en wat dit u oplevert.

Kernpunten

• Definitie: Empathie is het vermogen om je volledig te verplaatsen in de gedachten en gevoelens van een ander vanuit verbinding.
• Verschil met sympathie: Bij empathie ligt de focus op de ander, terwijl sympathie vaak gericht is op het eigen gevoel of begrip.
• Voordelen op de werkvloer: Het vergroot de psychologische veiligheid, verbetert de onderlinge relaties en leidt tot hogere medewerkerstevredenheid.
• Praktische tips: Luister zonder oordeel, stel open vragen en toon oprechte belangstelling zonder de focus naar jezelf te verplaatsen.
• Grenzen bewaken: Empathie is geen "kunstje" en vereist dat je ook je eigen emotionele grenzen bewaakt.

Wat is empathie?

“Empathie is je inlevend en invoelend vermogen”, vertelt Ellen. “Je legt de focus volledig op een ander en verplaatst je in zijn of haar gedachten en gevoelens. Hierbij handel je vanuit verbinding.” Empathie is iets anders dan sympathie. Bij sympathie wil je een ander gelukkig zien en reageer je zonder dat je je al te veel inleeft in een ander. Je richt je meer op je eigen gevoel: jij wilt dat een ander zich gelukkig voelt, zonder je volledig in te leven in wat die persoon werkelijk ervaart. Hetzelfde geldt als je zegt: 'ik begrijp hoe je je voelt.' Ook dan leg je de focus op jezelf – op jouw begrip – in plaats van ruimte te geven aan wat de ander daadwerkelijk ervaart en voelt. Empathie vraagt daarom meer bewustzijn en inlevingsvermogen dan sympathie.

Het verschil tussen empathie en sympathie en het effect ervan

“Als je meer empathie toont, voelen mensen zich gezien, begrepen en serieus genomen”, aldus Ellen. “Hierdoor geef je een ander de ruimte om over zijn of haar gevoelens te praten. Je gaat dieper met elkaar in gesprek en je bereikt elkaar. Ook voelen mensen zich veiliger als je empathie toont. Het is daarom extra belangrijk om hier als werkgever of leidinggevende aandacht aan te besteden. Dit leidt tot meer betrokken en vitale medewerkers, een sterkere onderlinge verbinding en uiteindelijk tot lagere verzuimcijfers. Daarnaast versterkt empathie de wederkerigheid in teams: medewerkers voelen zich veiliger om hun ervaringen te delen, waardoor jullie als organisatie kunnen leren van wat er speelt en gerichte stappen kunnen zetten naar een gezondere werkomgeving.”

Tips om empathie te tonen en uw empathisch vermogen te vergroten

Om je empathisch vermogen te vergroten, kun je de volgende stappen zetten:

• Stel je oordeel uit: Neem je eigen mening niet mee in het gesprek en blijf alert op je eigen aannames.
• Focus op de ander: Vul geen zaken in voor een ander en vermijd verhalen die over jezelf gaan.
• Actief luisteren: Maak oogcontact en toon oprechte belangstelling en nieuwsgierigheid.
• Stel verdiepende vragen: Vraag wat de ander beleeft en voelt om de focus volledig bij hun ervaring te houden.

Wanneer mensen ruimte krijgen om uit te spreken wat hen bezighoudt, ontstaat er bewustzijn. Ze kunnen reflecteren op het effect van gebeurtenissen en ervaringen, ontdekken wat ze kunnen loslaten en helder krijgen wat ze nodig hebben om verder te komen. Dit gevoel van begrepen worden, brengt beweging en maakt groei mogelijk. Het is ook niet de bedoeling dat u volledig opgaat in het gevoel en de emotie van een ander. Daar is een ander niet bij gebaat. Ook voorkomt u hiermee dat u uw eigen grenzen overgaat. U moet eerlijk blijven over wat u wel of niet kunt bieden. Authenticiteit is hierbij essentieel: empathie die geforceerd of kunstmatig aanvoelt, werkt averechts en ondermijnt het vertrouwen dat je juist probeert op te bouwen.

Wilt u uw empathisch vermogen, of dat van uw organisatie, vergroten?

Wil je als organisatie werken aan meer empathie en verbinding binnen je teams? Onze coaches helpen je graag met concrete, praktische interventies die aansluiten bij jouw organisatie. Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over de mogelijkheden. Voor inspiratie en aanvullende activiteiten kun je ook een kijkje nemen op de website van de Dag van Empathie.

Veelgestelde vragen

Hoe toon je empathie?

Met deze korte stappen vergroot je je empathisch vermogen — zonder jezelf te verliezen:

• Luister actief. Laat de ander uitpraten en vat samen wat je hoort.
• Stel open vragen. Vraag naar gevoelens en behoeften in plaats van eigen meningen te geven.
• Kijk iemand aan. Oogcontact laat zien dat je betrokken bent.
• Laat stiltes toe. Stiltes geven ruimte om emoties te verwerken.
• Bewaar je eigen grenzen. Wees duidelijk over wat je wél en niet kunt bieden.

Oefen regelmatig; zo wordt empathie geen trucje maar een echte houding.

Hoe herken je iemand met weinig empathie?

Mensen met weinig empathie:

• reageren snel kritisch of veroordelend;
• luisteren slecht en onderbreken vaak;
• tonen weinig belangstelling voor gevoelens van anderen;
• lachen of blijven onverschillig bij verdriet of pijn van een ander.

Herken je dit gedrag binnen uw team? Overweeg coaching om het inlevingsvermogen te versterken.

Wat is een valkuil van te veel empathie?

Te veel empathie kan leiden tot overprikkeling en vermoeidheid. Als je voortdurend bezig bent met emoties van anderen, vergeet je soms je eigen grenzen. Plan daarom pauzes, deel verantwoordelijkheden en zorg voor voldoende herstelmomenten.

Wat is een ander woord voor empathie?

Een veelgebruikt synoniem voor empathie is inlevingsvermogen. Ook woorden als medeleven en invoelingsvermogen komen voor.

‍

Meer weten over goed werkgeverschap en hoe empathie bijdraagt aan een vitale organisatie? Lees verder in onze kennisbank.

Het tijdig signaleren van een gebrek aan empathie kan bijdragen aan mentale veiligheid op de werkvloer.