Wat is overspannenheid?

Ben ik overspannen of heb ik een burn-out?

We behandelen bij Perspectief regelmatig dossiers van werknemers, waarin gesproken wordt over overspannenheid of burn-out. Soms claimt de medewerker zelf een burn-out te hebben, soms schrijft de huisarts rust voor om een burn-out te voorkomen. 

Maar wanneer ben je nu overspannen of heb je een burn-out? Is het een opeenstapeling van life-events? Of een toestand die we in het verleden bestempeld hadden als overspannenheid, maar door de term burn-out in vergetelheid is geraakt?

Wat zijn symptomen van overspannenheid?

Wanneer ben je nu overspannen en wanneer spreek je van een burn-out? Overspannenheid is een tijdelijk onvermogen om - als gevolg van chronische en oncontroleerbare stress - nieuwe, gecompliceerde of emotioneel beladen informatie te verwerken. Het is een situatie, die ontstaat als er teveel van je verwacht wordt in een korte periode (circa 2-3 maanden), waarbij stressfactoren of stressvolle situaties zich opstapelen.

Kenmerken van overspannenheid zijn: concentratieproblemen, vergeetachtigheid, daling van het  probleemoplossende vermogen en een toenemend, oncontroleerbaar, chaotisch gevoelsleven. Overspanning is een overgangsfase tussen mislukkende stresscoping en psychiatrische stoornissen. Het wordt soms beschouwd als het voorstadium van een burn-out.

Goeie diagnostiek is nodig om onderscheid te maken met onder andere: depressie, het Chronische Vermoeidheid Syndroom (CVS) en met name de burn-out.

Wanneer spreken we van een burn-out?

Een burn-out kan gezien worden als een uitputtingstoestand bij (werk)stress of als een psychisch proces, waarbij de situatie zich langzaam negatief ontwikkelt. De diagnose burn-out wordt gesteld door middel van een aantal gecertificeerde tools. 

De kenmerken van overspannenheid dienen al meer dan 6 maanden aan te houden om überhaupt van een burn-out te mogen spreken. Iemand kan dus na 2 weken klachten of overspannenheid nog geen burn-out hebben.

Wat is een juiste behandeling als je overspannen bent?

Mogelijk ben je overspannen. Wanneer dit punt is bereikt, zal het ook niet zo maar over gaan. Maar je bent ook niet afgeschreven. Gelukkig is overspannenheid omkeerbaar! Dit betekent dat je er iets aan kunt doen. Zelf en/of met professionele hulp. Feit is dat je aan de slag zult moeten, want zoals je overspannenheid niet zomaar is ontstaan, zal het ook niet zomaar hersteld zijn.

Bij een overspannen persoon is er sprake van een disbalans tussen draaglast en draagkracht. Overspannenheid waarschuwt de persoon in feite dat er een grens bereikt of zelfs overschreden is. Het is een langdurige fase van stress. Over het algemeen is een periode van een aantal weken voldoende om weer te herstellen.

Wat je zelf kan doen is:

  • Accepteren, tot rust komen, keuzes maken in activiteiten, praten en opschrijven. Start in ieder geval nog niet meteen met oplossen.
  • Waar zijn de spanningen ontstaan/vandaan gekomen? Wat zijn oplossingen? Als de oorzaak van de spanningen wordt weggenomen kun je weer normaal functioneren. Vraag je omgeving om hulp.
  • Ga daarna pas aan de slag met oplossingen. Eventueel met hulp van een professional (bijvoorbeeld een coach van Perspectief). Ga er wel mee aan de slag want langdurige overspannenheid kan leiden tot burn-out. 

Overspannen en werk

In veel gevallen is overspannenheid te herleiden naar werk. Maar het typische van overspannenheid is, dat er vaak een combinatie van oorzaken nodig is om overspannen te raken. Een overspannenheid is opgebouwd in een relatief kort tijdsbestek, waarin je overvraagd en overbelast bent. Het herstel is daarmee ook korter dan bijvoorbeeld bij een burn-out.

Een herstelperiode van ongeveer 6 weken is vaak voldoende om te herstellen en weer in balans te komen. De meeste medewerkers kunnen binnen een aantal maanden hun werk weer volledig hervatten. Je kunt je hierbij laten adviseren door de huisarts of bedrijfsarts.

Tips bij symptomen overspannen

Een coach kan je helpen tijdens overspannenheid en de nodige tips geven. Neem contact op met Perspectief wanneer je hier als werkgever of als werknemer bij ondersteund wilt worden.

Schrijver: Amanda Raap, verzuimconsultant

Terug naar overzicht Blogs