Burn-out: klachten en herstel

Wat te doen bij burn-out?

Heb je een medewerker met een burn-out of denk je dat dat niet lang meer gaat duren? In deze blog lees je over de kenmerken van burn-out en hoe je kunt herstellen van burn-out.

Een burn-out is absoluut niet grappig. Voor de werkgever niet omdat iemand er meestal lang uit is. Zowel qua continuïteit van werkzaamheden als qua kosten een forse uitdaging. En voor de medewerker natuurlijk ook niet: veel mensen die eruit komen zeggen dat ze het nooit meer willen meemaken. Gelukkig zeggen ze ook dat ze ervan geleerd hebben en dat dit hun leven heeft verrijkt. Goede gerichte behandeling is essentieel.

Wat is een burn-out?

Burn-out gaat over je energie. Energie is iets wat we niet kunnen meten in je lichaam, niet zoals je hartslag of temperatuur. Als iemand 100% energie heeft is dat dus geen wetenschappelijk getal, maar een ervaringsgetal. Met 100% zeg je dat iemand lekker in zijn vel zit.

Gezonde mensen beginnen de dag met 100% energie. In de loop van de dag neemt dat af en als het een mooie tijd is om naar bed te gaan, dan is het wel lager maar het is niet óp. Als het moet kan iemand nog best iets doen. In elk mensenleven komt het voor dat het aan het einde van de dag wel op is. Bij een piekperiode op het werk, als geliefden ziek zijn, bij emotionele gebeurtenissen of zorgen.

Normaal gesproken hebben mensen genoeg veerkracht om weer terug te veren naar de gezonde situatie. Maar wanneer de extra belasting te lang duurt of er in te korte tijd teveel gebeurt, kan het gebeuren dat ze niet genoeg tijd hebben om te herstellen. Als dat voortduurt beginnen ze de dag niet meer met 100% energie en na verloop van tijd halen ze ook het einde van de dag niet meer met hun energie. Dan belanden ze in een burn-out.

Burn-out kenmerken

Een burn-out kan niet medisch geobjectiveerd worden zoals een longontsteking of een gebroken been. Wel zijn er vaak lichamelijke klachten bij een burn-out, zoals vermoeidheid, diverse soorten pijn, duizeligheid, hartkloppingen.

Maar er zijn nog veel meer verschijnselen die duiden op burn-out: slechte concentratie, een hoofd vol watten, lopen malen. Andere tekenen zijn meer emotioneel van aard: een kort lontje hebben, ongewoon snel huilen, nergens zin in hebben.

Soms merken mensen, en hun omgeving, ook symptomen op in hun gedrag: meer genotsmiddelen gebruiken (tabak, alcohol, suiker), zich terugtrekken. Bij beginnende symptomen wordt meestal gesproken van overbelasting, als klachten langer aanhouden en ernstiger worden spreken we van burn-out.

Burn-out is een energie-schuld

Burn-out raken is goed te vergelijken met je financiën. Als je meer geld uitgeeft dan er binnenkomt, krijg je een schuld. Als je dat langere tijd doet krijg je een grote schuld, en die gaat je hele dagelijkse leven bepalen. Dan kun je op het punt komen dat je moet kiezen tussen óf geld uitgeven aan benzine om op je werk te komen óf eten kopen. Op dat niveau wil je helemaal geen keuzes maken.

Bij een grote energieschuld kom je op keuzes als óf boodschappen doen óf koken. Het kan niet meer allebei op een dag. Hier wil je echt niet zijn. Om hier weer uit te komen is het niet voldoende wanneer iemand zijn uitgaven weer terug zet naar zijn inkomsten. Hij moet minder uitgeven dan er binnenkomt, en van dat verschil lost iemand zijn schuld af. Zo moet hij ook bij zijn energie minder uitgeven dan er binnenkomt, en van dat verschil wordt hij weer beter. Dus ook al heeft iemand maar weinig te besteden, hij moet toch nog minder uitgeven om er uit te komen. 

Herstel burn-out

Om aan het einde van de dag wat energie over te houden moet je ook aan het einde van de middag en aan het einde van de morgen energie over houden, eigenlijk aan het einde van elke activiteit. Want eenmaal op de ‘bodem’ kost het veel meer moeite om weer op te krabbelen. Hoe lukt dat?

Bij je geld moet je goed budgetteren om het einde van de maand te halen met je salaris. Met je energie doe je iets vergelijkbaars: je doet iets wat energie kost, dan hou je een pauze en doet daarin iets wat weer wat energie geeft. Wat dat is hangt af van jou als persoon - de één luistert graag naar muziek, de ander gaat liever naar buiten. Het hangt af van waar je bent - op je werk kun je niet altijd hetzelfde doen als thuis. En het hangt van je energieniveau af.

Als je gezond bent kan het heel ontspannend en energie gevend zijn om gezellig met je collega’s te kletsen, als je laag in je energie zit kost kletsen alleen maar energie. Dan moet je iets prikkelarms doen. Door steeds inspanning (uitgaven) en ontspanning (inkomsten) te organiseren komt je medewerker de dag veel beter door dan wanneer hij in één ruk doorgaat. Dat geldt trouwens ook voor je gezonde medewerkers!

Hoe lang duurt een burn-out?

Herstelduur is voor het grootste deel afhankelijk van hoe laag iemands energieniveau is gezakt, dus waar hij vandaan moet komen. Maar ook heel belangrijk is hoe snel hij in staat is zijn energie goed te budgetteren en zich aan zijn grenzen te houden. In de praktijk duurt een burn-out meestal 3 tot 9 maanden, waarin geleidelijk opgebouwd wordt.

Behandeling van burn-out

Wanneer duidelijk wordt dat je medewerker in een burn-out dreigt te belanden of is beland, is het van groot belang zo snel mogelijk te gaan werken aan herstel. Een gespecialiseerde coach is nodig om alle aspecten in samenhang te begeleiden. De coaches van Perspectief zijn gespecialiseerd in re-integratie na burn-out. De praktijk leert dat je hersenen meer tijd nodig hebben voor herstel dan je lijf. Daarom adviseren we als vuistregel om bij de re-integratie voor de opbouw van uren het lichamelijk herstel te volgen en bij de opbouw van taken het mentale herstel.

Schrijver: Carine Coehoorn, coach

Ga naar overzicht Blogs